HSP staat voor hoog sensitief persoon

Zelf spreek ik liever over mens in plaats van persoon

Persoon betekent vertaald vanuit het Latijn masker. En ik ervaar mezelf niet als masker, maar voel me meer een mens

Hoogsensitiviteit is een eigenschap waarbij mensen meer informatie uit hun omgeving waarnemen, dit diepgaander verwerken en een andere meer intense impact ervaren

Als je last ervaart van je hoogsensitiviteit noemen we dat hooggevoeligheid

HSP is een term uit de psychologie die in 1996 werd geïntroduceerd door de Amerikaanse psychologe dr. Elaine Aron

Er ontstaat een indrukwekkende lijst over wat dit diepgaander en intenser verwerken van ervaringen nou precies inhoudt

• Intense verwerking is hét kenmerk waarop hoogsensitieve mensen zich onderscheiden van anderen

• Het wil zeggen dat informatie geanalyseerd wordt op risico’s en gevolgen op verschillende aspecten, zoals bijvoorbeeld feiten, emoties en sociale interactie

• Vervolgens wordt bepaald wat de beste actie is

• Uit onderzoek met een fmri (functional magnetic resonance imaging) -scanner is dit verschil met niet-hoogsensitieve mensen ook aangetoond. In onderzoek van Bianca Acevedo is aangetoond dat bij hoogsensitieve mensen meer hersengebieden oplichten bij het uitvoeren van opdrachten. Zij betrekken dus meer aspecten bij de verwerking van informatie

• Doordat hoogsensitieve mensen goed zijn in het analyseren kunnen zij makkelijker grote hoeveelheden informatie overzien

• Dit analyseren kost tijd en daardoor lijkt het soms alsof hoogsensitieve mensen besluiteloos zijn. Ze doen vaak lang over het nemen van een beslissing. Je kunt het echter ook zien als gedegen besluitvorming

• Intense verwerking kan daarom gezien worden als het tegenovergestelde van impulsiviteit

• Dit is dan ook het belangrijkste onderscheid ten opzichte van mensen met ADHD

• Doordat informatie uit verschillende aspecten (feiten, emoties, sociale interactie etc) wordt meegenomen, hebben hoogsensitieve mensen vaak hoge normen over hoe mensen met elkaar om horen te gaan

• Het rechtvaardigheids-gevoel is zeer hoog. Oneerlijkheid kunnen ze slecht verdragen. Ook als het gaat om andere mensen. Hsp zijn dan ook vaak begaan met de zwakkere groepen in de samenleving

• Als vriendschappen anders lopen dan volgens hun normen, kunnen hsp zeer teleurgesteld raken. Vooral hoogsensitieve kinderen kunnen niet begrijpen waarom anderen soms zo onnadenkend reageren

• Geweld of mishandeling in de media kan hen erg van slag maken. Vaak mijden hoogsensitieve mensen deze beelden

• Hoogsensitieve kinderen hebben vaak op jonge leeftijd al zeer wijze inzichten. Dat komt doordat zij informatie in (verrassend) verband kunnen brengen

• Op school komen zij soms op hun geheel eigen redeneerwijze tot antwoorden of denken veel te moeilijk na over makkelijke opgaven waardoor ze onnodig fouten maken

• Mensen die ook hoogsensitief zijn hebben veelal de wens alles in één keer goed te doen. Daardoor leveren hoogsensitieve mensen vaak hoge kwaliteit in hun werk

• Het kan echter ook leiden tot een te hoge lat voor henzelf en daardoor te weinig zelfvertrouwen

• Ook kan het leiden tot faalangst. Als alles in één ze keer goed moet, zijn fouten moeilijk te accepteren. Daarom beginnen veel hsp liever niet aan een taak waar ze niet zeker over zijn

• Piekeren over (toekomstige) gebeurtenissen doen veel hsp, omdat ze zich altijd afvragen hoe het beter had gekund

• Hsp zijn door hun intense verwerking zeer plichtsgetrouw, hebben een hoog verantwoordelijkheids-gevoel en oog voor detail

• In hun denkwijze en oplossingen zijn ze creatief

• Intense verwerking is dus een krachtige kant van hoogsensitiviteit. Die hoogsensitieve mensen dus soms ook in de weg kan zitten als je geen handvatten aangereikt krijgt hoe je met die last om kunt gaan

Vanuit ervarings-deskundigheid heb ik Jouw Interview voor mensen die hoogsensitief zijn ontwikkelt

Door middel van doorvragen over jouw levens gebeurtenissen en vervolgens jouw antwoorden samen te vatten tot een ode aan jezelf, ontstaat overzicht en inzicht

Als inspirerende handvatten voor jouw verdere persoonlijke ontwikkeling

 

Er zijn inmiddels tientallen wetenschappelijke onderzoeken afgerond;

1. Genetisch
Hoogsensitiviteit is genetisch bepaald. Uit onderzoek blijkt dat een aantal genen daarop van invloed is. Bijvoorbeeld het gen 5-HTTLPR dat te maken heeft met het vervoer van serotonine (Pluess, 2015). Daarom gaan we ervan uit dat hooggevoeligheid erfelijk is

2. 20%
Eén op de vijf mensen is hoogsensitief. Opmerkelijk genoeg blijkt diezelfde verhouding bij dieren. Honderden soorten zijn onderzocht – van herten, apen tot vissen en fruitvliegjes. Daaruit blijkt dat één vijfde van dezelfde soort hooggevoelig is. Max Wolf (2008) schreef er een overzichtsartikel over. Hij stelt dat het evolutionair essentieel is dat de eigenschap bij 20% van elke soort aanwezig is, voor overleving van de soort

3. Aparte eigenschap
Hoogsensitiviteit is een te onderscheiden eigenschap. Dat betekent dat geen enkele eerder in de psychologie beschreven eigenschap hetzelfde uitdrukt. Hoogsensitiviteit is dus niet hetzelfde als bijvoorbeeld introversie (Aron, 1997). Elke HSP heeft daarnaast andere eigenschappen, waardoor er veel onderlinge verschillen bestaan. Een belangrijk subtype is de hoogsensitieve ‘high sensation seeker‘ (HSS). Die heeft een sterke behoefte aan nieuwe uitdagingen, terwijl deze hem/haar tegelijkertijd overprikkelen (Klaaysen, 2019)

4. Actiever brein
Het hoogsensitieve brein blijkt in dezelfde situatie veel actiever dan dat van iemand die niet hoogsensitief is. Het gebruikt meer hersengebieden, benut bepaalde gebieden intensiever en legt meer verbindingen tussen hersendelen. Ook ná bewuste activiteit blijft het HSP-brein actief informatie verwerken (Acevedo, 2021). Daarom ervaren veel HSP dat het altijd onrustig is in hun hoofd

5. Waarnemen
Hoogsensitieve mensen signaleren meer, beter en gedetailleerder. Zo blijken ze soms heel kleine bijzonderheden in een kwestie sneller te zien (Gerstenberg, 2012) en horen ze subtiele geluiden accurater (Williams, 2021)

6. Empathie
Het inlevingsvermogen van hoogsensitieve mensen is groot. Dat wordt veroorzaakt door spiegelneuronen. Dit zijn gebieden in het brein die spiegelen wat we een ander zien doen (actie) of beleven (emotie). Hoewel iedereen over spiegelneuronen beschikt, zijn deze gebieden bij HSP vaker en sterker geactiveerd. Hierdoor zijn hooggevoelige personen beter in staat zich in te leven in anderen en het perspectief en de emoties van de ander aan te voelen alsof die van henzelf zijn

7. Vergt veel
Zowel in complexe als eenvoudige situaties vergen HSP veel van hun brein. Uit een onderzoek van Aron (2010) blijkt dat de gemiddelde mens pas meer hersengebieden inschakelt als een vraagstuk buiten zijn comfort-zone ligt. Hoogsensitieve mensen schakelen altijd veel hersengebieden in. Dat kost meer tijd en energie, terwijl dat in routinezaken misschien niet nodig was

8. Relatief vaker burn-out
HSP raken relatief vaker burn-out. Uit internationaal onderzoek (o.a van dr. Elaine Aron) blijkt dat 57% van de HSP een burn-out heeft (gehad), tegenover 15% gemiddeld van alle volwassenen. Dit komt door de werking van het brein in combinatie met het sterk aanwezige verantwoordelijkheidsgevoel

9. Omgevingsgevoeligheid
Hoogsensitiviteit wordt ook wel omgevingsgevoeligheid genoemd. Hooggevoelige mensen hebben veel last van negatieve situaties. Daarin voelen ze zich minder prettig, hebben ze vaker fysieke én psychische klachten en hun school- of werkprestaties zijn slechter. In ondersteunende omstandigheden presteren ze echter bovengemiddeld. Ze hebben dan bovendien een betere fysieke en psychische gezondheid (Pluess, 2015)

10. Geheugen
Sociale sfeer heeft effect op het geheugen van HSP. Onvriendelijke interactie heeft tot gevolg dat hooggevoelige kinderen zich deze gebeurtenis beperkter herinneren. Na contact met aardige, inlevende personen blijken hoogsensitieve kinderen een bovengemiddeld accuraat geheugen te hebben (Boyce, 2019)

11. Intensere emoties
HSP beleven in dezelfde situatie emoties intenser. Dat zijn zowel positieve emoties (blijdschap, trots, liefde, …) als negatieve, zoals verdriet en angst (Jagiellowicz, 2016)

12. Creatiever
De oplossingen die hoogsensitieve mensen bedenken zijn creatiever dan gemiddeld. Omdat ze meer opmerken en meer verbanden leggen, zien ze ook meer mogelijkheden om het probleem aan te pakken (Ted Zeff The Highly Sensitive Person’s Survival Guide 2004)

Bron: hoogsensitief.nl