Hoezo kwetsbaar?

De moed om anderen te inspireren met jouw creativiteit. De moed om je open te stellen en daardoor diep contact te maken met anderen.

Jezelf kwetsbaar opstellen betekent dat je een stukje van jouw kern laat zien, van wie jij echt bent. Dat is mooi, maar brengt ook een risico met zich mee.

Want: wat als dat kwetsbare stukje van jou wordt afgekeurd? Dan liggen schaamte, verstoting en een gevoel van minderwaardigheid op de loer.

Maar tegelijkertijd is kwetsbaarheid ook de bron van plezier, creativiteit, saamhorigheid en liefde.

Want kwetsbaarheid brengt herkenning, geeft anderen de mogelijkheid zich ook open op te stellen en geeft jouw de mogelijkheid anderen te inspireren met jouw creativiteit en unieke kijk op de wereld.

Mijn ervaring is dat de voordelen van kwetsbaarheid veel belangrijker zijn dan de eventuele risico’s. Want als jij het risico niet neemt, dan leef je niet echt. Dan verstop je jezelf en beleef  je nooit het plezier dat komt van pure kwetsbaarheid.

Kwetsbaarheid is niet meer iets om te vermijden, maar juist iets om na te jagen. Kwetsbaarheid kan jouw leven verrijken en staat voor een krachtig NU.

Schaamte

Veel te lang heb jij geluisterd naar die innerlijke criticus die jou vertelde dat je jezelf moest schamen, nadat je jezelf kwetsbaar had opgesteld.

Die schaamte is namelijk de grootste blokkade als het gaat om verbindingen aangaan. Schaamte zorgt ervoor dat je dingen niet zegt, niet deelt en zelfs niet durft te voelen. Het zorgt ervoor dat je jezelf niet helemaal kunt blootgeven.

Wat is kwetsbaarheid?

Misschien denk jij ook wel dat je kwetsbaar bent, maar ben je dat juist helemaal niet. Zonder gene al jouw problemen op tafel gooien lijkt kwetsbaar, maar is vaak juist een afleiding van jouw kern.

Het is praten óver kwetsbaarheid, in plaats van echt kwetsbaar zijn.

Vertellen hoe verdrietig je was als het alweer over is, lijkt kwetsbaar tot op zekere hoogte, maar échte kwetsbaarheid is middenin dat verdriet naar een ander toegaan. En dat is niet eenvoudig.

Hard werken

Kwetsbaarheid is ook niet makkelijk. Het is simpel om bovenstaande boodschap te horen en aan te nemen, zónder het echt na te leven.

In theorie ben jij het volkomen met de boodschap eens, maar kwetsbaar zijn in de praktijk is vaak een stuk lastiger. Zeker als jij jezelf jarenlang hebt aangeleerd alles behalve kwetsbaar te zijn.

Kwetsbaarheid is hard werken.

Het is elke dag jezelf ‘motiveren’ om die toenadering te zoeken. Elke dag kiezen om niet alleen jouw mooie, maar ook je lelijke kanten te tonen. Elke dag te accepteren dat je imperfect bent en ook fouten mag maken.

Risico’s

Je kwetsbaar opstellen is ook: risico’s nemen. Het is ‘ik hou van je’ zeggen zonder dat je weet of er een antwoord terug komt.

Het is jouw excuses aanbiedenzonder te weten of de ander het zal accepteren. Het is eerlijk toegeven dat je een grote fout hebt gemaakt op je werk, ook al weet je niet hoe je baas zal reageren.

Kleine stappen

Jezelf kwetsbaar opstellen betekent onder meer dat je deelt wat jij denkt, voelt en wilt. Maar je hoeft echt niet meteen alles te delen. Deel gewoon wat je op het hart ligt, dat waar je woorden aan wilt geven of wat je wilt uiten in creatie. Neem kleine stappen.

Ik heb mijn strijd gestreden en ben geheel vastgelopen. Voorbij mijn ego, slimme gedrag en schaamte, ga ik voor herstel. Op wilskracht alleen red ik het niet meer. Ik heb liefdevolle en professionele hulp nodig en wel NU!

Uit mijn autobiografie; ‘Bipolair, mijn geheim over leven’;

Happen naar de dood, mijn jaarlijkse zomer-overprikkeling. Ik bevind me in water en zink als een baksteen naar beneden. Een besef van ongekend tekortkomen. Ik probeer weer naar boven te komen, maar ik heb te weinig zuurstof om weer met mijn hoofd boven het water uit te komen.

Dat is het dus. Voor mij geen frisse lucht meer. Een laatste poging, gepaard gaande met zeer drukke overlevingsreflexen, overslaand in paniek.

Ik red het niet, mijn adem stokt. HELP!HELP! Alsjeblieft. Ik kan de woorden alleen maar voelen; door de druk van het water op mijn mond kan ik ze niet uitschreeuwen. Niemand die me ziet. Het ergste is dat ik maar niet wakker word uit die kou en donkerte. Diep in het water. Ik huil, waarna het gevoel van de droom zich weer herhaalt.

Deze eeuwigheid duurt pas negentig seconden. Ik ben me te pletter geschrokken, maar voel opluchting; ik ben weer wakker geschoten. Uit het water bevrijd lig ik zwetend in mijn bed, naast mijn partner José. Met een gevoel van ‘weet-ik-veel’.

Een gevoel van toegeven. Ik wandel gestaag richting een hypomane fase, de opmaat naar een psychose. Met een psychose bedoel ik als de wereld om min heen zich vermengt met mijn eigen extreme ongezonde fantasieën.

hoogleraar psychiatrie Kay Redfield Jamison

Mijn grote voorbeeld met het naar buiten treden met mijn bipolaire stoornis, is Kay Redfield Jamison* en haar boek De onrustige geest. Zij heeft dit boek al in 1995 geschreven en spreekt erin nog over manisch-depressiviteit. Inmiddels al wat achterhaald, omdat je als mens niet alleen maar manisch of depressief bent.

Gelukkig bestaan er middenwegen. Tegenwoordig wordt er meer gesproken over lasten en leed die je kunt ondervinden met een bipolaire stoornis. de term ‘bipolair’ verwijst naar een bredere range van stemmingen.

Op zeker moment heb ik het met mijn zus over De onrustige geest’ en de schrijfster van het boek. Mijn zus glimlacht en zegt; ‘Dat boek heb ik hier. Het is super-interessant. Wil je het lezen?’ ‘Ja, heel graag’, antwoord ik haar. Hoe klein is de wereld?

Waarmee Kay mij met name heeft geraakt, is het gevecht met haarzelf. Verder heeft ze het over het grootste probleem bij de behandeling van een bipolaire stoornis. Dat is niet dat er geen doeltreffende geneesmiddelen** bestaan.

Die zijn er wel, maar patiënten weigeren ze vaak in te nemen. Nog erger is het als ze helemaal geen hulp zoeken. Vaak door gebrek aan informatie, slecht medisch advies, of omdat ze bang zijn nagewezen te worden.

Ook heerst er angst om nadelige persoonlijke of professionele gevolgen te ondervinden. Ook veroorzaakt de stoornis soms verschrikkelijk gedrag. De bipolaire stoornis vernietigt de basis voor logisch denken en tast heel vaak de wens of wil om te leven aan. Zo niet, dan kan ze je het unieke gevoel geven dat je alles aankunt en overal van geniet. Twee uitersten!

Reden voor mij om mijn innerlijke noodzaak te volgen om ook met mijn levensverhaal naar buiten te komen. Hoop en herkenning in wat anderen schrijven en vertellen, werkt bij mij ook helend. Vandaar mijn autobiografie Bipolair, mijn geheim over leven. Speciaal voor jou!

*Kay Redfield Jamison is professor aan de John’s Hopkins Universiteit in Baltimore, Verenigde Staten.

**Ik spreek uit ervaring liever over ondersteunende middelen in plaats van geneesmiddelen. Medicatie geneest mijn bipolaire stoornis niet, ze ondersteunt.

Testimonial

Mijn naam is Carry L. en ik heb bij René afgeleerd om te vragen; ‘Hoe gaat het met je? Die vraag is niet specifiek genoeg. Tijdens ons eerste gesprek blijkt dat we een interesse in mensen delen, beiden functioneel spiritueel zijn en vooral graag associëren. Wij zijn in staat om vijf kwartier in een uur te praten.

Echter, terwijl ik na het gesprek weer landde en doorging met mijn werk, bleken onze gesprekken voor René nog lange tijd door te werken. Pas dan waren alle prikkels verwerkt.

Tijdens de vervolggesprekken spraken we dus af om op niet meer dan één onderwerp per gesprek te associëren.

We zijn dus nog lang niet uitgepraat.

Met veel bewondering heb ik getuige mogen zijn van het proces waarin René, met de mensen om hem heen, een levenswijze heeft gevonden en toegepast waarin hij optimaal functioneert, of misschien anders gezegd; gedijt.

Mij bewust van mijn gedeeltelijke onwetendheid neem ik aan dat er bij sommige mensen door het lezen van dit boek veel begrip en herkenning zal ontstaan en dat het voor sommigen ook pijnlijk zal zijn om te lezen waar hun geliefde doorheen moet gaan en gaat.

Dit sluit meteen aan op de wens waarmee ik wil afsluiten; ik wens de lezer veel begrip, zowel in ontvangen als in geven.

life & business-coach Carry Leegwater

Wil je op de hoogte blijven?

De moed van imperfectie

Alles wat ik in dit artikel met je deel, is gebaseerd op mijn persoonlijke ervaringen.

Bij krachtige kwetsbaarheid draait het om de moed om jezelf te laten zien, dingen uit te proberen en het risico nemen te falen. Het is inzien dat perfectie niet bestaat en dat winnen en verliezen beide bij het leven horen. Altijd veilig voor zekerheid en stelligheid kiezen, zou voor mij een gevoel van saaiheid opleveren.

Als je je kwetsbaar durft op te stellen én accepteert dat je niet perfect kunt zijn, zal de kwaliteit van je leven, relatie en werk significant verbeteren. Dat zegt de Amerikaanse psycholoog, schrijver en spreker Brené Brown. Ze deed onderzoek naar emoties en kwam daardoor zelf op het goede spoor.

De moed van imperfectie begon met jouw vraag: wat hebben mensen die een ‘bezield leven’ leiden met elkaar gemeen? Wat heeft die vraag bij jouzelf aangezwengeld?


“Voordat ik in 2006 aan dat boek begon, had ik jarenlang emoties als schaamte, kwetsbaarheid en angst bestudeerd. Duizenden mensen geïnterviewd. Veel mensen vertelden dat ze het gevoel hadden dat ze niet goed genoeg waren. Ontoereikend. Maar het omgekeerde kwam ook voor: mensen die, in een wereld waarin we steeds meer moeten presteren, juist wel het gevoel hadden dat ze goed genoeg waren.

Die mensen leidden voor mijn gevoel een bezield, geïnspireerd leven. Ze doen wat ze willen, zijn succesvol, creatief, zitten goed in hun vel en hebben gezonde relaties met de mensen om hen heen. Ik ben opnieuw in mijn onderzoek gedoken: wat hebben die mensen gemeen?”

En?

“Ze gebruikten allemaal woorden als eigenwaarde, vertrouwen, liefde, verbondenheid, authenticiteit, rusten, intuïtie en creativiteit. Daartegenover staan mensen die zich geremd voelen, niet zichzelf zijn, proberen aan verwachtingen te voldoen en onzeker zijn; die gebruikten woorden als perfectionisme, onzekerheid, behoefte aan zekerheid, aanpassen, presteren, verwachtingen.”

In je TED-toespraak onthulde je dat je tijdens het onderzoek voor dit boek instortte.

“Ik noem het zelf liever een spiritueel ontwaken. Het was nogal een schok voor me dat ik precies volgens de shit list bleek te leven. Perfectionisme, oordelen, te hard werken, niet mijn creativiteit de vrije loop laten, proberen te voldoen aan verwachtingen van anderen… Ik deed het allemaal.’

Je was een succesvol schrijfster en wetenschapper. Dacht je dat je wel ‘bezield’ leefde?


“Ik wist het niet precies. Het proces begon niet met onvrede bij mezelf, maar puur uit nieuwsgierigheid naar de mensen op wie ik gevoelsmatig jaloers was. Wat hadden zij dat ik niet had? Ik voelde intuïtief wel dat ik ernaast zat, maar had geen idee hoe ver.

Pas toen realiseerde ik me dat ik het tegenovergestelde leven leidde. Ik schrok me dood. In die periode, 2006 en 2007, verstopte ik me achter een harnas. Ik was bezig te bewijzen dat ik slim en goed genoeg was. Het was niet bevredigend. Het zorgde voor onzekerheid, want aan een perfect plaatje kun je nooit voldoen. En toen sloeg die burn-out toe.’

Je gaf mensen munitie om je te veroordelen?

“Precies. Ik gaf mijn zwakte prijs. En dan ben je bang dat mensen daarop schieten.”

Wat is er veranderd?

“Ik heb ervaren welke vrijheid het me geeft: ik hoef niet meer te doen alsof. Me niet meer te gedragen naar wat anderen van me verwachten. Dit is wie ik ben. Take it or leave it.’

Wat zijn de voordelen?

“Nu ik kwetsbaar durf te zijn, heb ik een intiemere relatie met vrienden, mijn kinderen en familie. Deze instelling is van grote invloed geweest op mijn werk: ik ben productiever, creatiever. Omdat ik minder bang ben. Ik ben nu bezig met de pure boodschap, ik laat mijn intuïtie spreken. De rem is weg.”

In De moed van imperfectie las ik: de sleutel tot een beter leven is je imperfectie accepteren. Waar begin ik?


“Als ex-perfectionist heb ik geleerd dat perfectionisme gaat over schaamte en angst. Je beschermt jezelf, laat zien hoe goed je bent. Maar dat slaat vaak door: goed is niet goed genoeg, nee, het moet perfect zijn, want dan kan niemand je bekritiseren…

De wereld ziet veel liever de échte persoon. Om die te kunnen laten zien, moet je accepteren dat je – zoals iedereen – imperfect bent. Het is een proces: van de vraag ‘wat denken andere mensen van mij?’ naar een ander uitgangspunt, namelijk: ‘ik ben goed genoeg’.”

Hoe heb je dat zelf aangepakt?

“Ik begon met mezelf de vraag te stellen: waar ben ik bang voor? Waar bescherm ik mezelf tegen? Perfectionisme is een schild. Een grote last. Je zeult het mee. Het remde mijn creativiteit. Ik dacht: als ik dat schild nou eens afwerp… Houden mensen niet meer van me? Verlies ik mijn werk? Nee.”

Kan deze opstelling – wanneer je die in je professionele leven toepast – als zwakte worden opgevat? Misschien loop je een promotie mis.


“Over de hele wereld zoeken mensen naar innovatie, creativiteit en leiderschap. Ik geloof dat kwetsbaarheid de geboorteplaats is van die eigenschappen. Je kunt dat alleen bereiken als je ophoudt te proberen perfect te zijn. Een goede baas kiest voor de authentieke persoon, daarvan ben ik overtuigd.”

Welke imperfectie vond je zelf moeilijk te accepteren?


“Om hulp vragen. Dat haat ik. Toen ik uit elkaar viel, moest ik toegeven dat ik niet alles zelf kan… Bah. De kinderen van school halen, op tijd naar een meeting, die meeting voorbereiden, mijn werk op tijd inleveren… Het werd te veel. Ik begon met hulp vragen aan mijn man.

Daarna aan mijn zussen en vrienden. Ze bleken dat prettig te vinden: de vrouw die alles onder controle had, bleek ook maar een mens. Nu heb ik een echtere relatie met al die mensen. Geen maskers meer.”

Je schrijft: ‘Voor deze verandering was ik een aardiger mens’. Hoe werkt dat?


“Als je me eerder had gevraagd vierduizend koekjes te bakken voor een evenement op de school van de kinderen, had ik gezegd: ‘Tuurlijk!’ En dan stond ik jou te vervloeken en scheldend die koekjes te bakken.

Nu zeg ik: ‘Dude, sorry, geen tijd.’ Hetzelfde geldt ook voor werk-dingen zoals tv-interviews en columns. ‘Nee’ zeggen komt minder aardig over, maar het is oprecht. Mensen waarderen die eerlijkheid. Relaties worden echter.”

Hoe verbetert het accepteren van mijn imperfectie mijn leven?


“Vrijheid. Het geeft je de vrijheid het schild af te leggen en die energie beter te gebruiken. Perfectionisme doodt creativiteit. Hoeveel mensen hebben niet geweldige ideeën en plannen die ze niet uitvoeren, omdat het niet perfect lukt?

Eeuwig zonde. Maar let op: het is een constant gevecht. Ik voel me nog geregeld angstig en onzeker, en dan komen al die oude reflexen weer terug.”

En als het me niet lukt? Wat gebeurt er dan?


“Dan leid je een leven dat op angst is gebaseerd. De angst om echt gezien te worden.”

Je kwetsbaar opstellen is mede zo eng omdat je de reactie van anderen niet in de hand hebt.


“Cruciaal is dat je je imperfectie toont aan de mensen die het recht verdiend hebben om dat te zien. Als ik een baas of familielid heb die een totale jerk is, geef ik mezelf tegenover hem niet bloot. Je kiest, je selecteert.

Kwetsbaarheid moet grenzen hebben. Deel het met mensen die je vertrouwt. Overigens, ik ken een Nederlandse therapeut die zegt: ‘Je moet in Nederland niet je hoofd boven het maaiveld uitsteken.’ Ken je dat?”

Dan hakken ze je hoofd eraf.

Een halve minuut lang komt Brené Brown niet meer bij van het lachen. Dan: “En dan zeggen ze dat wij Texanen hard zijn… Maar serieus: je moet soms ook moedig zijn. Een risico nemen en wél opstaan, maar bij de mensen die je vertrouwt. Niet meteen grenzeloos. Dat is te roekeloos.

Een groot risico voor mensen van middelbare leeftijd is dat je geen nieuwe dingen durft te proberen.

Welke imperfectie speelt jou nog parten?


“Ik denk nog steeds dat ik alles gedaan kan krijgen wat iedereen van me wil. Ik neem aan omdat ik mensen niet teleur wil stellen.’

Schaamte?

“Ik ben gewapend, maar ik heb er soms nog wel last van. Als ik voor mijn carrière kies, schaam ik me dat ik te weinig aandacht voor mijn gezin heb. En andersom. Ik heb kortgeleden besloten meer tijd aan mijn gezin te besteden.

Mijn dochter gaat naar high school, ik wil er voor haar zijn. Maar dat brengt me in conflict: wie ben ik om die prachtige carrièrekansen af te slaan?”

Het gevoel dat je niet goed genoeg bent?

“Dat heb ik nog weinig. Het speelt op als ik iets probeer wat ik niet ken of nooit eerder gedaan heb. Want: dan maak je beginnersfouten. En dat is ongemakkelijk. Dat kunnen simpele dingen zijn.

Fotograferen met een nieuwe lens. Een reis naar een onbekende stad… Van alles. Een groot risico voor mensen van middelbare leeftijd is dat je geen nieuwe dingen durft te proberen.

Je wilt wel dingen ontdekken, maar doet het niet. Bang voor klunzigheid. Daarom, met nadruk: laat het maar gewoon toe, accepteer dat je nieuw en onzeker bent. Het is het waard.”

Moet je dat gevoel dan onderdrukken?

“Er dwars doorheen duwen. Do it anyway. De mensen die van je houden, zullen dat niet veranderen. Van mensen die je erom veroordelen, moet je je niets aantrekken.”

Komt er ooit een dag waarop iedereen simpelweg tevreden met zichzelf is?

“Nee. Daarvoor is er veel te veel angst en onzekerheid. Maar twee keer zoveel als vandaag? Zeker. Hopelijk heb ik daar dan een kleine bijdrage aan geleverd.”

Bron; Brené Brown is een onderzoeks-hoogleraar maatschappelijk werk aan de University of Houston in de Amerikaanse staat Texas. Ze is daarnaast auteur van verschillende boeken en blogger